Η Κύπρος γερνά πιο γρήγορα απ’ όσο προλαβαίνει να αντιδράσει και η υπογεννητικότητα σε συνδυασμό με τη γήρανση του πληθυσμού αποτελεί το θεμέλιο μιας κοινωνικής κρίσης που μεγαλώνει σιωπηρά. Αν δεν δράσουμε τώρα, θα βρεθούμε μπροστά σε ένα μοντέλο κοινωνίας που οι ηλικιωμένοι μας ζουν στο όριο της φτώχειας και του αποκλεισμού.
Οι χαμηλές συντάξεις αποτελούν την πιο σκληρή όψη της πραγματικότητας. Χιλιάδες συμπολίτες μας δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ανάγκες, αναγκάζονται να συνεχίσουν να εργάζονται σε ηλικίες που θα έπρεπε να απολαμβάνουν τον μόχθο μιας ζωής. Μια σύνταξη που δεν εξασφαλίζει αξιοπρέπεια παύει να είναι ανταμοιβή και μετατρέπεται σε μέσο επιβίωσης. Η καθυστέρηση της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού είναι κοινωνική αδικία.
Φροντίδα χωρίς υποδομές
Η φροντίδα της τρίτης ηλικίας στην Κύπρο παραμένει ένα ανολοκλήρωτο κεφάλαιο. Δεν έχουμε επαρκή κέντρα ημερήσιας φροντίδας, τα γηροκομεία λειτουργούν συχνά χωρίς τις απαραίτητες προδιαγραφές, ενώ η κατ’ οίκον στήριξη αφήνεται σε προσωπικό χωρίς κατάρτιση. Η απουσία εξειδίκευσης και ελέγχου κοστίζει σε ποιότητα ζωής, σε αξιοπρέπεια και σε ασφάλεια. Μια κοινωνία που σέβεται τους ηλικιωμένους της οφείλει να επενδύσει σε δομές, σε εκπαίδευση φροντιστών και σε ουσιαστικούς μηχανισμούς εποπτείας.
Πρόσβαση και μετακίνηση
Η τρίτη ηλικία βιώνει και μια σιωπηλή μορφή αποκλεισμού. Τη δυσκολία μετακίνησης. Όταν η πρόσβαση σε μεταφορές είναι περίπλοκη και ακριβή, οι ηλικιωμένοι κλείνονται στα σπίτια τους. Η μοναξιά και η κατάθλιψη γίνονται αναπόφευκτες συνέπειες. Είναι πρόδηλο ότι η κινητικότητα δεν είναι πολυτέλεια, είναι προϋπόθεση για συμμετοχή, για αξιοπρεπή καθημερινότητα, για ψυχική υγεία.
Υγεία και ασφάλεια
Το «Κόκκινο Κουμπί», ένα σύστημα άμεσης βοήθειας για ηλικιωμένους που ζουν μόνοι, ξεκίνησε πρόσφατα σε πιλοτική βάση. Είναι ένα θετικό βήμα, αλλά δεν επαρκεί. Όσο παραμένει περιορισμένο, χιλιάδες συμπολίτες μας μένουν εκτεθειμένοι χωρίς ουσιαστική προστασία. Η Πολιτεία οφείλει να επεκτείνει άμεσα το πρόγραμμα, ώστε να καλύψει καθολικά την τρίτη ηλικία.
Από πρόκληση σε προοπτική
Η λεγόμενη «ασημένια οικονομία» μάς δείχνει ότι η γήρανση του πληθυσμού μπορεί να γίνει ευκαιρία για καινοτομία. Σε υπηρεσίες πρόνοιας, σε στέγαση, στην απασχόληση 50+, στη διά βίου μάθηση. Η εμπειρία και η γνώση των μεγαλύτερων δεν πρέπει να χάνονται, αλλά να αξιοποιούνται.
Το νέο κοινωνικό συμβόλαιο
Η ώρα δεν είναι για άλλες αναβολές. Η Πολιτεία οφείλει να προχωρήσει σε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο με την τρίτη ηλικία που θα περιλαμβάνει:
- αξιοπρεπείς συντάξεις με αυτόματες αναπροσαρμογές στο κόστος ζωής,
- ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού χωρίς νέες καθυστερήσεις,
- καθολική εφαρμογή του «Κόκκινου Κουμπιού»,
- επενδύσεις σε υπηρεσίες φροντίδας και μετακίνησης,
- ανάπτυξη της «ασημένιας οικονομίας».
Η τρίτη ηλικία δεν ζητά φιλανθρωπία. Ζητά δικαιοσύνη. Και δικαιοσύνη σημαίνει πολιτικές που εγγυώνται αξιοπρέπεια, ασφάλεια και ενεργό συμμετοχή. Η ευθύνη είναι συλλογική. Και η ώρα είναι τώρα.
Φωτεινή Τσιρίδου
Βουλεύτρια εκλογικής περιφέρειας Λεμεσού ΔΗΣΥ